CARNE DE CALIDADE NO VALADOIRO (SANTA COMBA)

Souben estes días pasados a través dun blog amigo e pola prensa de hoxe da iniciativa de comercializar directamente a carne con selo de calidade que a familia Méndez de O Valadoiro cría e coida con moito mimo. Déixolles os meus parabéns porque ideas coma esta permiten soñar cun futuro esperanzador para o agro e augúrolles moito éxito.
A través do seguinte enderezo web pódese comprar carne de rubia galega da mellor calidade: http://oboidobaladoiro.wordpress.com/
Por certo volvo insistir na correción do topónimo do lugar, recollido no nomenclátor da Xunta de Galicia e cunha probable etimoloxía no termo latino vallatorium.
Hai case tres anos, nos meus inicios de blogueiro, dediquei unha entrada a esta gandaría. Xa entón loei esta xeira empresarial. Sei que teñen formación, ideas e polo que se ve, tamén proxección.

REGUEIRA DO FERRO

Ferreiroa (foto superior) é unha pequena aldea, cabeceira da parroquia homónima, formada ademais polas aldeas de A Costa, Bidueiros, o lugar de O Pontillón e a vila de Agolada. En Ferreiroa está a igrexa matriz e titular de San Pedro. É un templo románico do século XI, do protorrománico e con leves adulteración respecto da fábrica orixinal.
O topónimo da parroquia e a presenza de escouras nos arredores do río evidencian a presenza dunha antiga ferrería, a cal segundo os historiadores data da época da romanización. Mais os xeólogos interrogáronse sempre pola existencia do filón de mineral ferroso que abastecería a devandita ferrería. No solo granítico de Ferreiroa non acharon mineral de ferro.

O domingo pasado falando cun veciño de San Miguel (Gurgueiro) souben, pola microtoponimia e pola testemuña de escouras no lugar, da existencia doutra probable ferrería, quizais da mesma época. No Prado das Escoiras, a uns 600 metros de San Miguel, mesmo á beira do Rego da Xara quedan evidencias abondo dunha ferrería menor que a de Ferreiroa.

E respecto do filón ou veta ferrosa quizais a microtoponimia nos volva ser de enorme utilidade. Nun punto case equidistante das dúas ferrerías hai unha vagoada que baixa desde o monte de A Costa cara a Ponte dos Cabalos. Coñécese co nome de Regueira do Ferro ou Quella do Ferro (imaxe inferior). Visitei o lugar o domingo e a vexetación impediume facer unha análise superficial do terreo, por se existisen cavidades ou pozas que evidenciaran algunha mina antiga. Pero a denominación do lugar non parece caprichosa e moito menos sabendo da existencia das citadas ferrerías. Non xulgo ousadía afirmar que con bastante seguridade sexa este o lugar do primitivo filón.

MÚSICO E APRENDIZ DE CARPINTEIRO

Trompa na banda de Agolada e actor circunstancial en Historias de Galicia "Onde o mundo se chama Galicia", serie que contén escenas rodadas nos Pendellos (entre os minutos 2:25 e 6:05).
O mozo da imaxe, Javier González Borrajo, veciño da vila, interpreta neste vídeo o papel de Paio de Mosteiro, aprendiz de carpinteiro en Pontevedra. No film aparece tamén Karina García como vendedora de queixos.

PRIMEIRAS INTERVENCIÓNS NOS PENDELLOS NOS ANOS 80 E 90

Esta reportaxe fotográfica creo que paradoxalmente posúe un valor documental de idéntica proporción á deficiente calidade das imaxes. As fotos tomeinas en sucesivos anos entre 1985 e 1993. Están reproducidas dunhas diapositivas bastante estragadas na cor. Nelas pretendía recoller as primeiras intervencións que se foron acomentendo para salvar esta xoia arquitectónica da ruína.
Con mellor ou peor fortuna nas resolucións adoptadas, estou no certo de que as peores medidas sempre son a desidia, a inacción, a abulia, a mesquindade, o abandono...
Os tellados arrombados, as tellas escachadas, as madeiras a podrecer, galiñeiros e hortas adonándose dos espazos, silveiras, lixo... expresaban a deixadez daqueles anos e non prometían un futuro en dignidade.

Todas estas imaxes queren testemuñar a miña antiga e dilatada afección e querencia por este espazo. Foi mágoa que tardásemos tanto en orgarnizarnos para buscarlle a solución que agora mesmo está en marcha e que cómpre darlle o mellor remate.

A BOA CALIGRAFÍA

Esta curtametraxe ten para os de Agolada o valor engadido de que posúe 40 segundos rodados nos Pendellos (14:15 -15:05. A historia que recolle ademais de ben contada acadou numerosos premios en diferentes festivais, entre eles o Mestre Mateo.
SINOPSE:
Rosa e Manuel forman un matrimonio de mediana idade na Galicia rural dos anos cincuenta. Tras unha viaxe de Manuel, Rosa descobre, agochada na súa chaqueta, unha carta de amor escrita con esmerada caligrafía. Para entender o contido da carta Rosa debe aprender a ler.
Director: Álex Sampayo
Intérpretes: Antonio Durán "Morris", Blanca Cendán, Xosé Manuel Olveira "Pico", Rosa Álvarez
Duración: 22:13
Ano: 2004

DITOS INOCENTES E A MANTENTA

A tradición oral do pobo, anónima sempre, foi acuñando motes, pseudoxentilicios e ditos que servían de identificadores parroquiais, berro festivo ou de desafío en feiras, festas e romarías. En varios casos estes identificadores dirixíanse a provocar aos das parroquias veciñas para exercer unha rivalidade incomprensible desde a perspectiva actual.
Reproduzo aquí algúns ditos e refráns que me enviou o amigo-colaborador "Chaira do Medio", que el lembra dos anos que pasou en terras de Agolada.
Sempre ben intencionados, pretendemos recoller esta tradición oral que xa forma parte da nosa historia non tan lonxana, e que para nada pretende reproducir insultos ou ferir sensibilidades.

Os de Berredo, burros;

os de Órrea, gorriós;

ventosinos, cadelos finos,
patacas e zucha

metidas na ucha;

os de Brántega, croieiros;

os de Artoño, fariñeiros;

os de Baíña, carrapelos;

os de Sangorza, rateiros.
os de San Paio, carpaceiros;

os de Carmoega, fariñeiros;

os de Esperante, cucos;

os de Vilariño, cereixeiros;

os de Merlín, lagartos;

os de Santa Comba, pombos;

os de Tuiriz, sardiñeiros,

e os de Val, ratos.

Os de Cangas parten as barandas;

os de Cancelas parten as canelas;

os de Rodís, carrachas nos cadrís.
espantapegas, de Lamas;

mirandelas, de Cadrón;

cerraportas, do Castelo;
estafetas, de Muimenta;

pantrigueiros de Meixomín;

fidalguería, de Parada;
cagarría, de Alperiz;

besta roxa, de Laxosa;

picapeidos, de Gurgueiro;
ladroízos, de Goiás

encubridores, de Santón;

abolleiros, os de Ponte;

mangueiraos, de Carballeda

Palio, Rodís e Raña, as tres parroquias
máis ruíns de España.

Palio, Raña e Rodís,

as tres aldeas peores do país"

"Palio, Raña e Rodís,

os tres lugares máis ruís do país."

(variantes aportadas por Antón Torreiro)

Os de Lamas mataron a besta,
os de Cadrón comérona fresca,
os do Castelo mandaron recado
que lles gardaran a croca do rabo,
os de Muimenta a gritas e gritas,
que lles gardaran a merda das tripas.

Velaquí unha nova aportación, de Luz Méndez, sobre as veciñas terras de Santa Mariña de Pescoso en Rodeiro:

Eu coñezo esta sobre os veciños da parroquia de Santa Mariña (de Pescoso), Camba:

Uiuiui do Curruliño, (Corroliño)

Bolborotos os do Coto,

Manteigheiros de Suíme,

Lambecazolas de Quintá,

Ghaliñeiro de Santa Mariña,

Raposados de Pescoso,

Matalobos de Paredes,

Rataraghillada de Sa,(Saa)

Tastarañas de Cabanas.

Pleiteantes de Achicán, (Achacán)

sempre foron e serán.

DELICATESEN DE "CORTELLO" QUE PEDÍAN OS ASTURIANOS

«Hai vinte anos viñan os asturianos e levaban bos becerros de Agolada a 200.000 pesetas». Jesús, un produtor da zona, toca unha das variables do problema, a caída de prezos. Trátase de tenreiros de 200 quilos de menos de dez meses. Na práctica, "delicatesen" case de cortello. É produto que atopa compradores basicamente nos carniceiros, o que mellora cotización respecto ao mercado de produto de cebadeiro. Decaeu a presenza de animais, tamén os máis selectos, e xa non veñen os compradores asturianos, todo se vende para Galicia. Os prezos, a día de hoxe, dificilmente superan os mil euros, «ten que ser moito becerro...». Florentino, un gandeiro habitual do mercado aqualatense, citou o seu caso e estaba satisfeito: «Trouxen dous, e vendín os dous». Tamén dá as claves do bo prezo: «Vendeuse ben, había poucos animais». Co abandono da crianza tradicional, cando cada casa vendía un tenreiro ou dous ao ano, desaparece a distinción de mercado de calidade e de mercado tradicional. Cos novos produtos créanse novos circuítos feirais e centros de comercialización contados, e todo levou á desaparición dos mercados con Agolada como última resistencia. Pero non se van só os becerros das feiras galegas. Agolada mostra tamén causas ou consecuencias, que desde calquera lado pode verse. Hai 25 anos tiña 4.542 habitantes, 30 por quilómetro cadrado. Actualmente apenas supera os 3.000, 20 persoas por quilómetro. Sobran as análises. Tamén sobran razoamentos mirando á cabana. No ano 1986, o municipio rexistraba 9.243 bovinos e agora está ao redor dos 6.000. Non parece un problema feiral. Nin municipal. Apunta á necesidade de accións de tipo estrutural, de país. Ás seis da madrugada do día 12 un puñado de gandeiros e tratantes, servizos de Sanidade Animal e municipais, desinfección, pulperías e hostalería... activaban, baixo a chuvia, unha feira que se pechou antes do mediodía. Aínda entran máis de cen becerros de media mensual nesta feira. Xa poucas máis poden contalo. Agora todas evolucionan cara ao mercadiño, a reunión gastronómica e o polbo. Pero a historia do polbo á feira xa se conta cada vez máis en restaurantes urbanos, perde o seu referente. O ocaso das feiras e dos fluxos humanos e económicos que xeran arrastra aos núcleos de poboación a perder os seus principais sustentos. A tormenta de chuvia que minimizou a feira do 12 non foi suficiente para disimular o ocaso das feiras. Foi un testemuño real de como esvaece o último gran referente do mercado tradicional das mil feiras gandeiras que aínda resisten ficticias nos almanaques agrícolas.

Texto: Pablo Viz

Foto: Marcos Míguez

Recollido e traducido de A Voz de Galicia, 24/01/2010

AGOLADA, A RESISTENCIA FEIRAL IMPOSIBLE

A AGONÍA DOS MERCADOS GANDEIROS TRADICIONAIS

Aínda o gandeiro e o tratante acenden puros, persiste o regateo e mantéñense estampas que pronto poderán verse só en representación etnográfica.

O día 12 deixou unha madrugada desapracible en Agolada. Temporal de chuvia e vento ata ben entrada a mañá. Así non hai feira que resista. Só entraron 65 cuxos rubios, cebados, nese recinto gandeiro que no lugar recordan con máis de mil cabezas hai xa varias décadas. Pero poucos viven xa enganados polo temporal dun día. Agolada, enganchada no mapa desde o norte provincial pontevedrés a municipios da Coruña e Lugo, en terra brava de becerros do país, está librando unha batalla de resistencia imposible. É o último gran referente na agonía imparable dos mercados tradicionais. A Feira do 12 dilúese mes a mes e leva con ela moita historia da Galicia rural e traduce a realidade os titulares sobre despoboamento e abandono do territorio. A concentración de mercados deixa só tres centros de comercialización: Amio en Santiago, a Central Agropecuaria en Silleda e Castro de Ribeiras de Lea en Lugo. O país das mil feiras de gando reduciuse a tres importantes, unha que se resiste a desaparecer e varias decenas máis testemuñais. A media mensual de tenreiros cebados de Agolada foi o pasado ano de 123 animais. Os números non enganan. No 2005, a media fora de máis do dobre, 278 becerros cebados. É o fin das xeracións de poboación que lían o ZZ, o Zaragozano e O mentireiro verdadeiro, almanaques agrícolas de lenda que pasaron de ser de utilidade aos agricultores -sen previsión meteorolóxica que tivese maior crédito- a referente vivo do refraneiro, como contrapunto ás previsións do Meteosat e para recordar as mil feiras que xa non existen máis aló do polbo, do téxtil, do calzado e de produtos de época. Como unha alegoría da fin das xeracións dos calendarios agrícolas acaba de mostrarse o falecemento de José Regadío, de Pas de Rei. Regadío era o cura que durante medio século editou O mentireiro verdadeiro. Dos centos de feiras que aínda se recollen en catálogos nunca revisados fuxiu o gando cara a outros circuítos de comercialización porque se produce carne con modelos distintos e xa non hai xeracións que aposten por cebar un becerro na casa. Quen o mantiña xa non ten idade. Quen o podería facer xa sabe que non é rendible en prezo nin en calidade de vida. E todo isto é liquidar a feira de Agolada, a mellor en becerros cebados, con lenda e mercado en toda Galicia, con carne de primeira e con moitas máis verdades que aínda se conservan na páxina web municipal pero xa son case lenda, porque están en vías de extinción sen que ninguén poida pór remedio. Agolada conta nas súas propias carnes a historia dos mercados gandeiros galegos, das feiras. Explica perfectamente de onde vimos e onde imos neste escenario socioeconómico. Foi no século XVIII cando se creou o mercado tradicional, Os Pendellos, que nos anos oitenta foi decretado como conxunto histórico artístico e que agora se está restaurando. Mentres o recinto actual perde uso e a asistencia dilúese, búscase saída socioeconómica local sustitutoria agarrándose a novos usos dos Pendellos. É un xeito de tratar de renacer, que non hai moitas posibles neste ámbito. Agolada naceu e fíxose forte coa vella feira. Agora non quere que a desaparición do mercado sexa a súa agonía e vólvese a agarrar ás vellas pedras dos pendellos que lle deron brillo. Mentres, aínda cada día 12 hai máis de cen dos mellores becerros cebados de Galicia en Agolada, aínda o gandeiro acende un puriño, satisfeito por unha venda, o tratante despacha a súa faria baixo unha boina que evita levar paraugas e o regateo mantén as estampas que pronto só poderán verse en ambientacións etnográficas, como ocorre coa malla ou a matanza do porco.

Texto: Pablo Viz

Fotos: Marcos Míguez.

Traducido e recollido de A Voz de Galicia, 21/01/2010

ANOTACIÓN PERSOAL: O día que este xornal que se autodenomina a Voz de Galicia publique cando menos o 50% en galego, ese día teremos acadado a pretendida normalidade lingüística.

OS PENDELLOS NO "BOLETÍN OFICIAL DE LAS CORTES GENERALES"

Esta entrada debo agradecerlla novamente ao lector e amigo deste caderno "Chaira do Medio" en quen estou a ter unha importante e inestimable colaboración. Eu sabía da polémica que trouxera o derrubamento do Paseo da Parranda, arteria principal dos Pendellos, souben dela pola prensa no seu día. Descoñecía esta pregunta de Xosé Vázquez Fouz e a pertinente resposta. Aquí deixo constancia delas despois de que mas enviase "Chaira do Medio" en documento PDF.BOLETIN OFICIAL DE LAS CORTES GENERALES
1 LEGISLATURA
Serie F: PREGUNTAS
CON RESPUESTA ESCRITA 27 de septiembre de 1979
PREGUNTA
Patrimonio cultural, histórico, artístico y antropológico de Golada (Pontevedra).
Presentada por don José Vázquez Fouz.
PRESIDENCIA DEL CONGRESO DE LOS DIPUTADOS
De acuerdo con lo establecido en el artículo 90 del Reglamento del Congreso de los Diputados se ordena la publicación de la pregunta que a continuación se inserta, formulada por el Diputado don José Vázquez Fouz, del Grupo Parlamentario Socialista del Congreso, relativa al patrimonio cultural, histórico, artístico y antropológico de Golada (Pontevedra), y para la que se solicita contestación por escrito.
Palacio del Congreso de los Diputados, 18 de septiembre de 1979.-El Presidente del Congreso de los Diputados, Landelino Lavilla Alsina.
A la Mesa del Congreso de los Diputados:
José Vázquez Fouz, Diputado por Pontevedra y miembro del Grupo Parlamentario
Socialista del Congreso, haciendo uso de las facultades previstas en los artículos 128 y siguientes del vigente Reglamento provisional del Congreso de los Diputados, formula al Gobierno la siguiente pregunta para que, de acuerdo con lo previsto en el artículo 133 del citado Reglamento, sea contestada por escrito. El patrimonio histórico, cultural, artístico y antropológico de un pueblo es algo por el que todos los ciudadanos debemos velar, y especialmente los poderes públicos, tal y como se recoge en la Constitución.
La villa de Golada, Ayuntamiento situado al norte de la provincia de Pontevedra, posee uno de los pocos ejemplares que se conservaban en Europa de mercado antiguo con todas sus características y prácticamente intacto, según consta en la crónica del diario gallego "La Voz de Galicia" firmada por don José Luis Adrio Poza, de la delegación de la capital.
Tal mercado fue catalogado por el "Seminario de Estudios Gallegos", destacando su importancia y considerándola una riqueza histórica de valor altamente apreciable. El Ayuntamiento de Golada -según "La Voz de Galicia"- fue prevenido por los Servicios Provinciales del Patrimonio Artístico de que no podían efectuarse obras de tipo alguno sin conocimiento y consiguiente aprobación del citado Servicio.
Para su mantenimiento parece que se había concedido una subvención de un millón de pesetas, y con la finalidad de estudiar su destino se trasladaron a la villa de Golada el miembro de dicho Patrimonio, señor García Alén, y el arquitecto de dicho organismo, comprobando que se había derribado totalmente la calle principal de la feria antigua (lo más importante) para abrir una calle pavimentada de cemento, quedando solamente un tercio de la misma: zona de cuadras y "cubiertos" de posible restauración.
Según el informe del Patrimonio, textualmente se dice: "Se ha destruido un monumento
excepcional cuyo valor no radica en esta o la otra piedra megalítica, sino que constituye uno de los pocos ejemplares que se conservan en Europa de mercado antiguo con todas sus características y casi intacto".
En el informe emitido por el consejero provincial de Bellas Artes al Gobierno Civil en octubre de 1970, y a instancias del Ayuntamiento de Golada, se señalaba "Un monumento de esta categoria, por su rareza, por su carácter social e incluso por su atractivo, tiene que ser conservado en su integridad".
Finalmente queremos señalar que por desgracia no es éste un caso aislado, sino uno más, aunque desgraciadamente más importante que otros, y desde luego no se aprecia, en este campo, el celo y cuidado que por los poderes públicos debiera existir en orden a conservar para las generaciones del futuro lo que nos han legado las precedentes.
Por todo ello, y ante esta situación y este problema concreto, este Diputado formula
las siguientes preguntas:
¿Quién es el directamente responsable de que se haya destruido la feria de Golada?
¿Qué responsabilidades se le van a exigir al Alcalde y Corporación de la citada villa?
¿Tenía el Gobierno Civil conocimiento de lo que se pretendía realizar?
El Secretario del Ayuntamiento, como asesor legal de la Corporación, ¿informó debidamente de los antecedentes que debían obrar en su conocimiento?
¿Cómo piensa el Gobierno en el futuro evitar casos tan lamentables como el precedente?
Palacio de las Cortes, 11 de septiembre de 1979. José Vázquez Fouz- El portavoz,
Felipe González Márquez.

1 LEGISLATURA
Serie F: PREGUNTAS
CON RESPUESTA Escrita 14 de diciembre de 1979 Núm. 210-11
CONTESTACION
Patrimonio cultural, histórico, artístico y antropológico de Golada (Pontevdra).
Presentada por don José Vázquez Fouz.
PRESIDENCIA DEL CONGRESO
DE LOS DIPUTADOS
De conformidad con lo dispuesto en el artículo 90 del vigente Reglamento provisional
del Congreso de los Diputados se ordena la publicación en el BOLETÍN OFICIAL contestación del Gobierno a la pregunta formulada por el Diputado don José Vázquez Fouz, del Grupo Parlamentario Socialista del Congreso, sobre patrimonio cultural, histórico, artístico y antropológico de Golada (Pontevedra), publicada en el BOLETIN OFICIAL DE LAS CORTES GENERALES número 219-1, del día 27 de septiembre de 1979.
Palacio del Congreso de los Diputados, 4 de diciembre de 1979.-El Presidente del Congreso de los Diputados, Landelino Lavilla Alsina.
Excmo. Sr.: En relación con la pregunta formulada por don José Vázquez Fouz, sobre patrimonio cultural, histórico, artístico y antropológico de Golada (Pontevedra), tengo la honra de enviar a V. E. la contestación formulada por los Ministros de Cultura e Interior, en nombre del Gobierno, cuyo contenido es el siguiente:
"Las obras de demolición de gran parta de los alpendres del Mercado de la Feria de Golada (Pontevedra) se ha realizado sin la autorización necesaria de la Dirección General del Patrimonio Artístico. El informe emitido por el señor Consejero Provincial de Bellas Artes de Pontevedra el 10 de octubre de 1970, a instancia del Ayuntamiento de Golada, se hace notar la excepcionalidad del monumento, destacando, sobre la existencia de piedras megalíticas, el ser uno de los pocos ejemplares que se conservan en Europa del mercado antiguo, con todas sus características y casi intacto. Se encarece la necesidad de su conservación íntegra, despojándolo de cualquier adición y reponiendo lo que haya sido recientemente adulterado.
La Comisión del Patrimonio Histórico-Artístico de Pontevedra, en escrito de 13 de agosto de 1979, denuncia ante la Dirección General del Patrimonio Artístico, Archivos y Museos que, en visita realizada al reciento feria1 de Golada, se ha comprobado que, hace muy poco tiempo, ha sido derribada totalmente la calle principal (zona más importante) del recinto citado, para abrir una calle, con lo que se han destruido aproximadamente dos tercios de la feria. Protesta la Comisión por lo ocurrido y acuerda requerir al Ayuntamiento de Goma para que respete el resto del recinto ferial, así como solicitar al excelentísimo señor Gobernador Civil la apertura de expediente para aclarar si las obras están o no autorizadas, organismo que las haya realizado, autoridad que las promovió, etc.
En escrito de 28 de septiembre de 1979, el excelentísimo señor Gobernador Civil de Pontevedra comunica a la Dirección General del Patrimonio Artístico, Archivos y Museos su acuerdo de suspender las obras que pudieran estarse realizando en el recinto de la Feria de Golada, por considerarlo de interés histórico-etnográfico en aplicación de lo dispuesto en el artículo 27 de la Ley de 13 de mayo de 1933, modificada por la de 22 de diciembre de 1955. Propone, al mismo tiempo, la apertura de expediente para determinar posibles responsabilidades y remite un amplio informe de la Comisión Municipal de Cultura del Ayuntamiento de Golada.
Por resolución de 9 de octubre de 1979 se incoa expediente para la declaración de monumento histórico-artístico a favor de los restos del antiguo Mercado Popular de Golada, en Pontevedra. El Ministerio de Cultura adoptará las medidas precisas para determinar la amplitud del derribo de edificaciones de interés histórico-etnográfico y las posibles responsabilidades por tales derribos. Por el Gobernador Civil se ha procedido a dictar una circular recordatoria a todas las dependencias, autoridades y municipios, del cumplimiento de la legislación vigente en materia de defensa y conservación de todos aquellos edificios, lugares zonas de interés histórico, arqueológico, turístico , etnográfico y para que se lleven a efecto por parte de los Ayuntamientos minuciosos inventarios comprensivos de dichos lugares. Circular que asimismo se va a proceder a su publicación en el "Boletín Oficial de la Provincia" para general conocimiento."
Lo que comunico a V. E. a los efectos previstos en el artículo 133 del Reglamento provisional del Congreso.
Dios guarde a V. E. El Ministro para las Relaciones con las Cortes, Rafael Mas-Salgado y Montalvo.

CORPORACIÓN MUNICIPAL E FUNCIONARIOS MUNICIPAIS

Do álbum de José García Piñeiro (nº 12 na foto) reproduzo esta fotografía na que figura unha Corporación Municipal de Agolada (quizais de finais dos anos 50 do pasado século) co alcalde José Otero Fernández (nº 8) en posición central do grupo. Espero que cos comentarios dos lectores aqualatenses desta páxina poidamos obter máis información ao respecto da corporación que aparece na imaxe.
Entre os edís apunto os que recoñezo. Gustaríame completar o puzzle coa vosa axuda.
Nº 1
Nº 2 Manuel García Vázquez (Civil de Ventosa).
Nº 3 Jesús de Castro (Santa Comba)
Nº 4 Paco do Ferraduras de Ramil
Nº 5 Eduardo Otero Fernández
Nº 6 José Abeledo de Velpellós
Nº 7 Manuel Galego Iglesias (Órrea)
Nº 9
Nº 10 Licerio Hermida Somoza de As Trabancas. Sucedeu na alcaldía a José Otero.
Nº 11 Adolfo Sarandeses (Laxe-Ventosa)
Nº 13 Wenceslao Sarandeses de Borraxeiros
Nº 14
Nº 15 Segundo Abeledo

UN HIMNO PARA UN EXCEPCIONAL MERCADO ANTIGO DE FEIRA

MEMORIA FOTOGRÁFICA RECUPERADA

Como agasallo de Reis, ofrezo hoxe a cantos lectores se acheguen a este blog estas seis imaxes inéditas do recinto antigo da feira de Agolada: Os Pendellos.
Eu inciara hai xa catro anos xestións diante do arquivo da Deputación de Pontevedra para saber do fotógrafo Novoa, quen editara unha imaxe dos Pendellos no libro "Pontevedra Agrícola" de Pedro Rial López. Naquela ocasión non deu froito a pescuda pois o edificio do arquivo da Deputación estaba en obras de restauración. Logo non volvín andar ese camiño. Quixo a fortuna que o amigo Julio López Regueiro durmise na miña casa de Agolada na noite do 29 de agosto pasado (Noite das Candeas). No cuarto onde durmiu hai un moble con libros onde descubriu con sorpresa o libro devandito. El sabía do autor. Á mañá seguinte baixou a almozar co libro na man. Díxenlle da xoia que contiña aquel libro: unha foto dos Pendellos, única, e tamén da miña primeira investigación e dos nulos resultados. Tamén lle expusen que se un fotógrafo profesional chegou antano aos Pendellos, de seguro que non tomaría unha soa imaxe porque o lugar goza dunha plasticidade especial e a arquitectura crea un conxunto único e irrepetible.
El lembrou que en Santiago había un fotógrafo con dito nome: Foto Novoa. Ofreceuse para seguir as investigacións. Axiña deu con el e mandou recado. Logo de algo máis dun mes de espera aseguráronnos que non conservaban nada anterior a 1973, data na que se lles anegara o estudio da rúa Preguntoiro.
Eu volvín insitir en que cabía a posibilidade de que houbese outro Novoa en Pontevedra. E Julio púxose en contacto coa familia de Pedro Rial e con diversas persoas relacionadas co ámbito da fotografía. Soubo que o tal Novoa fora socio do fotógrafo vigués Manuel García (Magar) e que o seu arquivo pasara a Foto Yáñez. Pero esa vía quedou esgotada. Logo chegou, vía Internet, a falar con D. Gerardo González Martín, quen coñecía á viúva de Manuel Novoa Rodríguez e ofreceuse a facer a xestión. Moi pronto nos mandou as mellores noticias: no arquivo da familia quedaban seis imaxes positivadas, que levaría a reproducir para enviarllas a Julio. Julio, con suma dilixencia, envioumas como agasallo de Nadal. O mellor regalo, as imaxes e o interese do amigo.
Sei, sabemos que estas imaxes recuperan a memoria que o tempo vai esborrallando na brétema dos anos, e con elas tecemos esa outra restauración que tamén necesitan os Pendellos. As dúas últimas imaxes deste vídeo que acabo de subir a Youtube, corresponden aos pendellos dos zoqueiros, lugar irrecuperable e descoñecido para os que teñan menos de corenta anos. Só nos quedarán destes pendellos a memoria dos máis vellos e esta imaxes e algunha outra que poida aparecer no futuro.
Só me resta expresarlles publicamente todo o meu agradecemento ao amigo Julio López Regueiro, que exerce a avogacía en Santiago e en Caldas de Reis, a D. Gerardo González Martín (xornalista que fora director da TVG) e á viúva de Manuel Novoa Rodríguez (fotógrafo vigués que faleceu hai 25 anos) e que un cuarto de século despois volve ser noticia en Agolada.
A imaxe que aparecía no libro é a que está na columna dereita deste blog desde hai meses.