AGOLADA NO GOOGLE STREET VIEW

Existe un dito popularizado e vulgarizado xa polo uso que di que o que non está en Internet é coma se non existise. Xa digo, é un dito. Nunca máis lonxe da realidade. Os lugares existiron moito antes que a Rede. E non figurar na Rede non é unha desgraza, só unha circunstancia. Pero dito isto, non vou negar que é agradable ver como as novas tecnoloxías recollen aqueles espazos que amas e polos que traballas.
Ese gran imperio virtual de Google acordouse de incluír a viliña de Agolada, non pola vila senón porque a historia situouna nunha encrucillada de camiños e estradas de paso frecuentado. Agora, desde o ordenador de moitos fogares podemos aparecer en moitos lugares do mundo, entre eles tamén pasar polas estradas N-640 (Vegadeo - Pontevedra) e PO-840 (Betanzos - Agolada).
As imaxes recollen o cruzamento das dúas vías e a entrada dunha rúa na Praza do Concello.

Nas dúas imaxes de abaixo a confluencia da Rúa Nova coa Avenida do Concello (N-640), e a rúa do Colexio coa mesma vía.

A CARBALLA DO CUCO

Hai árbores con nome propio. Por diferentes motivos. Dos sesenta e catro carballos que mandara plantar o escribano D. Ramón de Barrio y Losada no campo da feira de Agolada, este que aparece rotulado nas imaxes distinguíase do resto por ter nome de seu. Foi tronzado a finais dos anos 70 do pasado século para dar paso a unha rúa de asfalto. O poeta Xosé Vázquez Pintor lémbrao así no seu poemario "Banzados":
Gastaba uns farrapos de esmolante e a cadora
viña o vento a turbar aquel vestido sen luces.
Era a resitencia de nosoutros fronte á forza
permanente do ballón que tanto a visitaba
no corredor do outono e nos invernos máis duros.

Contra ela colocaran o corpo do raposo
que avancaba o mar da gándara na noite azul.
Onte morreu co paso irremediable do xuíz
que viña heroico a derrubar as moitas árbores
do milenio: chamábanlle a carballa do cuco.

Levárona os malditos na carroceta grande,
trastorada de morte e de canto,coma o albor.

CONFERENCIA DE SALUSTIANO MATO NOS PENDELLOS

Salustiano Mato, catedrático da Universidade de Vigo, estivo nos Pendellos a finais de outubro para disertar sobre o tratamento de residuos orgánicos e a súa rendibilización en plantas de biogás. A charla estivo dirixida fundamentalmente aos empresarios.
Antes da conferencia visitamos xuntos o recinto dos Pendellos. Expresounos a súa admiración polo conxunto etnográfico-arquitectónico deste antigo mercado e salientou a altísima potencialidade do espazo para mercados e eventos de todo tipo.

Calquera acto que ten como escenario Os Pendellos, é lóxico que atraia a miña atención. Son xa cinco anos e pico traballando arreo para que este lugar cobre vida e rexurda da ruína e do esquecemento. Por iso un alédase de iniciativas coma esta do amigo e veciño Gonzalo Barrio García (Director de Expansión do FEUGA), que contou co apoio da Asociación de Empresarios de Deza, do Concello de Agolada e da Asociación Amigos dos Pendellos. O importante é sumar, encher de actividade estas construcións e saír á feira global agora que os mercados andan de mudanzas en produtos e costumes. A feira de Agolada esmorece sen que se lle vexan expectativas claras de futuro. Pero quizais con algo de imaxinación poidamos reinventar un novo estilo de mercado ao amparo das vetustas pedras pendelleiras.

MEME DO LIBRO GALEGO

Apúntome algo tarde ao meme do libro galego, invitado expresamente por Pai de Leo e implícitamente desde A Chousa da Alcandra.

Tratándose dun libro galego e dun escritor preferentemente da zona, eu tíñao ben fácil. O amigo e compañeiro Xosé Vázquez Pintor era o escollido. Ninguén coma el enxalzou esta terra na súa obra literaria. Primeiro pensei en ofertar "Para dicir abril", novela galardoada o ano pasado co premio Vicente Risco, pero a actualidade da presentación de "Terra do Medio", fai esta última máis apropiada.

Precisamente onte foi presentada no Museo de Lalín (na imaxe pequena, recollida de Faro de Vigo).

Velaquí a noticia recolida por Faro de Vigo e por A Voz de Galicia.

O sorteo do libro farase o vindeiro día 30 de novembro entre os lectores que deixen nesta entrada un comentario. En canto á segunda parte do meme, difundilo entre cinco blogueiros máis, deixo ao albedrío de quen queira sumarse.

Tamén vos deixo aquí un vídeo de Xosé Vázquez Pintor cando fora entrevistado no programa LIBRO ABERTO da TVG a propósito da publicación de "Para dicir abril". http://www.crtvg.es/asfroot/acarta_tvg/LIBRO_ABERTO_20080331.asx

ENTREVISTA DA TELEVISION GALEGA NA XIII MOSTRA DE ARTESANÍA EN AGOLADA

FIADEIRAS DE ZOBRA

Deza, cine galego
Este grupo cinematográfico naceu en 1976 da man de Daniel González Alén. O seu obxectivo era facer un cine comarcal para a bisbarra do Deza. En total levan producidas unha ducia de películas. Conseguiron algúns premios no Festival de Cine Aficionado de Vilagarcía. Realizaron un importante labor de difusión proxectando as súas películas en máis de trescentas vilas e lugares de Galicia. Os compoñentes do grupo son: Daniel González Alén (productor, guionista e director), Xesús González (cámara e son) e Farruco Sixto, Carlos Taboada, María Teresa Castro, Celso González, María Xosé Fondevila, Emilio Trabazo e Aurora García (colaboradores e actores). Filmografía (todas en Super 8):
- Camba e Dozón (1976), O consello de Compadre (1977), O Santuario de Faro (1977),Antroido en Brandariz (1978), Loita (1978), Lalín (1978), O campo galego (1979), Cantigas de emigración (1980), Fiadeiras de Zobra (1981), O aparato (1982).
Todos estes documentais forman parte da historia recente e porén gozan dun incalculable valor etnográfico. Hoxe ofrézovos a ligazón do titulado Fiadeiras de Zobra, aldea de Lalín, situada nas abas da Serra do Candán. Parece que o tempo non pasou por Santa María de Zobra. Película documental arredor dos labores de cultivo, a elaboración do liño e o rico folklore que perdura nun dos últimos redutos que se conservan en Galicia e que levan camiño de perderse.
Na miña aldea, Carmoega, a cultura do liño pervive na memoria dos vellos e na microtoponimia (O Batán, Os Liñares...) Vendo as imaxes de Zobra podemos recuperar a memoria daqueles tempos idos que non por pobres están exentos de nobreza e orgullo de comunidade con que se participaba na vida da aldea.

IGREXA E CEMITERIO DE SANGUIÑEDO (DOZÓN)

Onte lía unha entrada no blog do amigo Suso Acevedo que versaba sobre o tren e a literatura. Nel referíase ao cemiterio de Sanguiñedo, onde observou nas lápidas que á beira de persoas moi lonxevas xacían outras moito máis novas, mortas nunha mesma época. Quizais fosen aqueles os mortos por causa da silicose na construción do túnel que morde as entrañas da montaña no Foxo do Cabrito, entre Dozón e O Irixo.

Deixeille un comentario preguntándolle se sería este cemiterio de Sanguiñedo e polas referencias que me dá non pode ser outro.

Cemiterio aparte, este un lugar excepcional, a carón do regato Seixas, nunha chaira que denominan Os Chaos de Cardueiro. Aquí descansan en paz vivos e defuntos. Este últimos por dobre razón.

As fotos fíxenas a finais de xuño, quizais nunha mañá que desexaba buscar esa paz que sei que alí é fácil de encontrar, no medio dunha natureza exuberante e a soidade envolvéndoo todo.

FEIRA DE PARGA - GUITIRIZ - LUGO

Andei por estas terras lucenses o 15 de setembro na procura do soado recinto da feira de Parga. Ía confiado, sabía por lecturas anteriores que contaban cun estupendo campo de feira e que conservaba pendellos.
Desde que botamos a andar a asociación Amigos dos Pendellos e prendemos na idea de axudar a montar un Museo das Feiras, pareceume que era obrigado que alguén se ocupase de estudar, visitar e coñecer os principais campos de feira de toda Galicia. Nesa tarefa ando desde hai catro anos e xa levo visitado máis dunha vintena. Este de Parga gustoume especialmente, polo conxunto: os Pendellos, grandes e restaurados. Iso si, só hai tres pendellos-expositores longos e varios mostradores exentos; unha necesaria e vetusta carballeira, unha área recreativa, a capela de San Xosé, o río Parga, a ponte medieval, un pequeniño museo e a vila de Parga. E a feira que se celebra dous días ao mes e conta cunha numerosísima concorrencia.
Daquela visita déixovos as imaxes que seguen. As que levan texto merece a pena agrandalas para ler máis comodamente. Os textos son suficientemente exhaustivos para que eu non siga aportando datos.

ADRIÁN IGLESIAS MOURE

Adrián con trece anos esperta loanzas entre os que contemplan a súa habilidade futbolística e a súa capacidade goleadora. É o que popularmente se coñece como unha promesa pero tamén é unha realidade. Cos seus anos xa entrena coa selección galega de fútbol sub-16. Alí, entre os grandes, e non desentoa.
Vive no Rego Traveso, O Quinteiro ( Borraxeiros- Agolada) e estuda e entrena en Lalín, onde xa leva varios anos formando parte da Escola de Fútbol.
Eu desexo felicitalo dobremente, como veciño e amigo e tamén como alumno. O seu excelente carácter e a súa humildade hano levar lonxe en calquera camiño que emprenda. O fútbol tamén é un camiño.

CONFERENCIA DE SALUSTIANO MATO NOS PENDELLOS

O vindeiro día 28, mércores, ás 12:30 Horas, na Casa-Museo dos Pendellos de Agolada, o catedrático da Universidade de Vigo, Salustiano Mato de la Iglesia versará sobre o tema: "PERSPECTIVAS DA RECICLAXE DE RESIDUOS ORGÁNICOS EN GALICIA MEDIANTE TÉCNICAS BIOTECNOLÓXICAS".
A charla, promovida por Gonzalo Barrio García (Director de Expansión do FEUGA, polo Concello de Agolada e pola Asociación de Empresarios de Deza) estímase que durará unha hora na que tamén haberá turno para preguntas. Boa ocasión para informarse da conveniencia da Planta de Biogás que pretenden instalar en Santandré (Carmoega).

OS PENDELLOS, CERNE DE AGOLADA

O pasado día 14 de outubro, o xornal "A Voz de Galicia" publicou un artigo nas páxinas locais que nos sastifixo a aqueles que traballamos a prol da revitalización de Agolada.

Agolada recupera la vieja conexión mercado-población
La Feira do 12, el mercadillo y la oferta cultural de Os Pendellos muestraron salidas al declive.

Mes a mes y año a año el gran agente socioeconómico y cultural de Agolada, su Feira do 12 muestra su declive. Nadie puede parar el cambio agrosocial, las variaciones en los sistemas de comercialización ni que la cría de ganado pase a la comercialización directa, ser para autoconsumo o, sencillamente, a no existir. Esa realidad siendo grave no era el peor efecto. Era la base de otros efectos socioculturales que inciden directamente en todo el municipio de Agolada y de modo específico en su capital. A menor mercado, menos movimiento económico, menos gente menos interconexión personal... El impacto es muy fuerte y lleva al municipio a diluirse, si no aparecen alternativas. Solo queda recordar. Recuperar la memoria de lo que fueron las feiras do 12, y lo que suponía eso para Agolada.

Hace algún tiempo que se va produciendo sensibilidad en esta línea. Personas y colectivos, activistas culturales clarividentes y amantes de Agolada reivindican Os Pendellos, reivindican el movimiento social, reivindican un pueblo vivo y con historia. Poco a poco las administraciones se van enganchando. Poco a poco se van dando pasos y van renaciendo pendellos en contraste con el languidecer del mercado.

Sensibilidad

Recuperar pendellos no es el objetivo, es un camino hacia revivir un pueblo. No es volver al mercado tradicional, al pasado. Es poner la historia al servicio de la población, actualizando sus contenidos, que tampoco son tan distantes.
La confluencia del desplome de la vieja feria y el renacer de Os Pendellos parece haber llegado a mostrar caminos para dar salida al declive local. Parece que se alumbra otra vez la vieja conexión del mercado con la población en general.

La última Feira do 12, día festivo, reunió exactamente una vaca (atípicamente con ternero), 115 becerros cebados (de los que dieron gloria a esta feria y según cuentan los entendidos ofrecían el lunes elevada calidad), 58 cerdos, 13 ovinos y 4 caprinos. Para entender el cambio de los tiempos el lunes solo salió un ternero hacia el mercado asturiano cuando antes lo hacían por decenas y decenas.

También el día 12 hubo mercadillo en festivo y con gran oferta y respuesta de visitantes. Feria y mercadillo se complementan y el segundo viene dando al pueblo conexión ferial los días 12, interactuando ambos.

Pueblo vivo

Pero el fin de semana en Agolada tenía un elemento más. Seis salas de Os Pendellos recogían la muestra Wily na memoria . Se produjo la confluencia histórica, la conexión mercado-población, economía-cultura, rural-urbano, aproximación de oferta cultural a espacio alejado de circuitos, becerro-queso-escultura-disco-prenda... y población. El ganadero, el artista, el ama de casa, el vecino circulando del mercado al puesto de venta, de este al museo, al bar, al deambular, confluyendo todo y mostrando un pueblo vivo. Mostrando un camino que marca vías de escape al declive.
Como señaló una observadora que captó esa conexión, la feria del lunes dejó «sensaciones» de que queda esperanza. O, por pasiva, por lo visto, es la vía «contra a deserción e o desamor incontinente», que escribía ayer Xosé Vázquez Pintor, ese valor estable que tiene siempre Agolada.

As imaxes anteriores corresponden á feira do gando, ao mercadiño da Praza do Concello e á Mostra de Artesanía do 12 de agosto. Desde esa data Os Pendellos enchéronse de actividade e de vida. Moitos aqualatenses sentimos que o rexurdir deste espazo pode ser un revulsivo importante na dinamización da vila.

Imaxes nocturnas da XIII Mostra de Artesanía nos Pendellos.

Cea de torresmos e pan de millo (seica medieval).

Imaxes da Noite das Candeas, celebrada o 29 de agosto.

Compoñentes de Bico da Balouta, acompañados pola pandeireta de Salomé López Ramos, amiga santiaguesa que traballa en Barcelona e que sabe do relente da noite aqualatense entre pendellos.

A Banda da Casa do Antón vestiu a noite de música e amizade.

Nos albores de setembro a Capela das Virtudes acolleu a voda de dous conveciños. Un edificio civil para unha voda civil. Quero amosarvos como luciu o espazo.

Polas mesmas datas comezaba o casting para a rodaxe da miniserie Mar Libre.

Escenas nocturnas da segunda xornada de rodaxe. Inma, Edelmira e David, veciños de Agolada, entre os figurantes.

Vaia cantina máis chula esta dos Pendellos! Ata lles gusta aos soldados franceses!

O 10 de outubro o Concello de Agolada, 60 amigos artistas e os amigos de Agolada rendémoslle unha homenaxe ao entrañable amigo Antonio Taboada Ferradás "Wyli" (desaparecido prematuramente hai tres anos). A súa obra presidiu a Capela. Nas outras salas, as dos ammigos artistas.

Un pendello-comedor acolleu o ágape co que o concello honrou aos artistas presentes.

Alocución do alcalde, Ramiro Varela, en presenza da familia de Wylli, artistas, amigos, etc.

Na mesma xornada e no mesmo espazo comezaba con este acto a X edición da Xuntanza Xeracional de aqualatenses.

Diversas obras que colgaron nas distintas salas de Os Pendellos.

Nos últimos días, despois dunha sinxela xestión conseguimos esta impagable imaxe de Os Pendellos, tomada por D. Vicente Risco a finais de 1920 ou principios de 1930. (Pertence ao arquivo Galiza da Fundación Vicente Risco de Allariz, Ourense).

Quero agradecerlle desde esta páxina a D. Luís Martínez-Risco Daviña a súa xentileza e dilixencia por este agasallo valiosisímo e pola oferta dunha exposición sobre "A arquitectura sen arquitectos".

Na foto vemos o Paseo da Parranda engalanado con cinco carballos. Eu só recordo o da dereita. En documentación existente na casa de Sarandeses en Ferreiroa pódese constatar que o escribano D. Ramón Barrio de Losada mandara plantar 64 carballos na campa da Feira.

Á dereita da imaxe en primeiro termo vemos un mostrador de pedra do que ninguén garda memoria. Agora rescatamos ese pasado grazas a esta imaxe, na que se evidencia a rusticidade dos pendellos, todo o seu romanticismo, a maxestade da arquitectura sen arquitectos, toda a plasticidade do lugar que foi quen de engaiolar ao retratista e tamén pon en evidencia a quen se lle ocorreu derrubalos para abrir unha rúa anódina e innecesaria.

TELDERETE HEREDITARIO

Nunca estivo no horizonte das miñas intencións exercer de cronista oficial nin oficioso de Agolada. Non é tarefa doada. Véñoo comprobando ultimamente: os feitos e os eventos sucédense con vertixe inusitada para un territorio tan exiguo cunha poboación que se ve minguar no decurso dos días.
Quizais dun xeito inconsciente, este blog nacese para tratar de elevar a autoestima dos aqualatenses que me len, dicirlles das potencialidades sociais, culturais e conómicas que eu observo, dar o coñecer o patrimonio cultural que albergamos, espertar o orgullo de pertencer a esta penechaira que se estende aos pés do Farelo e se bascula nas cuncas do Ulla e mais o Arnego.
Dentro desas potencialidades ás que aludo, dúas sobresaen por riba das demais: Os Pendellos e a Feira do 12. Rendibilizar o mellor espazo de feira rural e popular de toda Galicia é unha tarefa que se debe abranguer desde perspectivas sociais, culturais e económicas. Rescatar e reorientar a feira ás circunstancias actuais do agro e da poboación é un traballo urxente. Ambas empresas requiren ideas, ambición, estudos, conversas con diferentes sectores, bastante ilusión e maior dedicación e esforzo. Aledoume ler na prensa que o Concello pretende establecer un mercadiño dominical. Non será fácil, pero merece a pena intentalo. É imprescindible ofrecer algo que os demais non teñan, mercaderes, hostalería e cultura no interior dos Pendellos.
Para ilustrar esta entrada escollín dúas fotos da feira. Na de arriba (do ano 2005), a señora que viste de negro foi a última vendedora que tivo o seu posto de venda durante moitos anos nun pendello. Desde 1977 ata o ano pasado vendeu na Praza do Concello. Seica morreu hai algo máis dun ano e unha neta (foto inferior) segue coa tradición familiar de acudir á feira de Agolada. Subida na escaleira, retrateina o 12 de agosto do presente ano cando de mañá cedo montaba o seu posto na espera dunha romaría interminable de clientes. Gustaríame augurarlle longos anos de feira en Agolada, outros tantos como a súa avoa e que coñeza o rexurdimento dos Pendellos.